Xử lý nghiêm công trình cố tình đưa vào sử dụng khi chưa nghiệm thu PCCC

Nghiệm thu PCCC là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm công trình đáp ứng các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa vào khai thác, sử dụng. Theo quy định mới có hiệu lực từ tháng 9/2026, dù cơ chế kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan Công an có thay đổi, trách nhiệm tổ chức nghiệm thu PCCC của chủ đầu tư, chủ sở hữu vẫn được duy trì. Các trường hợp cố tình đưa công trình vào sử dụng khi chưa hoàn thành nghiệm thu có thể bị xử lý theo quy định.

Quy định mới về nghiệm thu PCCC từ tháng 9/2026

Ngày 8/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 347/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Một trong những nội dung được quan tâm là việc thay đổi cơ chế kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC. Theo quy định mới, cơ quan Công an không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC theo cơ chế trước đây.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc công trình được miễn nghiệm thu PCCC.

Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình vẫn phải tổ chức nghiệm thu theo quy định, bảo đảm công trình thực tế được xây dựng phù hợp với hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm định và đáp ứng các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa vào hoạt động.

Việc chuyển trách nhiệm sang chủ đầu tư cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, giám sát và nghiệm thu chất lượng công trình.

Công trình chưa nghiệm thu PCCC nhưng đưa vào sử dụng sẽ bị xử lý

Theo quy định hiện hành, hành vi đưa công trình, hạng mục công trình hoặc phương tiện giao thông đã được thẩm định thiết kế PCCC vào khai thác, sử dụng khi chủ đầu tư, chủ sở hữu chưa hoàn thành việc tổ chức nghiệm thu PCCC có thể bị xử phạt.

Mức phạt được quy định từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Đây là quy định đáng chú ý đối với các chủ đầu tư đang trong quá trình hoàn thiện công trình nhưng có ý định đưa vào khai thác trước khi hoàn thành đầy đủ các yêu cầu về PCCC.

Đối với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC nhưng chưa có văn bản thẩm định mà đã đưa vào khai thác, sử dụng, mức phạt có thể từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Như vậy, việc một công trình đã xây dựng xong về mặt kiến trúc hoặc đã có thể vận hành không đồng nghĩa với việc công trình đủ điều kiện đưa vào sử dụng nếu chưa đáp ứng các yêu cầu về PCCC.

Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về nghiệm thu PCCC

Theo cơ chế mới, trách nhiệm của chủ đầu tư và chủ sở hữu trong nghiệm thu PCCC được nhấn mạnh.

Chủ đầu tư phải tổ chức kiểm tra, nghiệm thu các hạng mục và hệ thống PCCC theo thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và các quy định pháp luật có liên quan.

Trong quá trình thực hiện, các bên tham gia xây dựng công trình như đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công cũng phải chịu trách nhiệm trong phạm vi công việc được giao.

Đặc biệt, công trình thực tế phải phù hợp với hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm định. Việc tự ý thay đổi thiết kế, vật liệu, thiết bị hoặc giải pháp kỹ thuật có thể dẫn tới việc công trình không đáp ứng điều kiện nghiệm thu.

Do đó, chủ đầu tư không nên chỉ tập trung vào tiến độ hoàn thiện công trình mà cần kiểm soát đồng thời chất lượng và tính phù hợp của hệ thống PCCC.

Nghiệm thu PCCC bao gồm những nội dung nào?

Tùy thuộc vào loại hình, quy mô, công năng và đặc điểm của từng công trình, nội dung nghiệm thu PCCC có thể bao gồm nhiều hạng mục khác nhau.

Một số hệ thống và giải pháp thường được kiểm tra gồm:

• Hệ thống báo cháy;
• Hệ thống chữa cháy;
• Hệ thống chữa cháy tự động;
• Nguồn nước phục vụ chữa cháy;
• Hệ thống điện phục vụ PCCC;
• Giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan;
• Lối thoát nạn và các giải pháp bảo đảm an toàn cho người;
• Phương tiện, thiết bị PCCC;
• Điều kiện phục vụ lực lượng chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ;
• Các yêu cầu khác theo hồ sơ thiết kế và quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng.

Việc nghiệm thu phải phản ánh đúng tình trạng thực tế của công trình, không chỉ dựa trên hồ sơ hoặc việc lắp đặt một số thiết bị PCCC riêng lẻ.

Không được hiểu sai việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan Công an

Sau khi quy định mới có hiệu lực, một trong những vấn đề dễ gây nhầm lẫn là quan niệm cho rằng việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan Công an đồng nghĩa với việc chủ đầu tư không còn phải nghiệm thu PCCC.

Cách hiểu này là không chính xác.

Theo hướng dẫn triển khai, chủ đầu tư vẫn phải tổ chức nghiệm thu PCCC và chịu trách nhiệm về kết quả nghiệm thu.

Cơ quan chức năng vẫn thực hiện công tác quản lý nhà nước về PCCC, trong đó có hoạt động kiểm tra theo thẩm quyền. Các công trình, cơ sở có dấu hiệu vi phạm hoặc không bảo đảm điều kiện an toàn PCCC vẫn có thể bị kiểm tra và xử lý theo quy định.

Cơ chế mới vì vậy không loại bỏ trách nhiệm về PCCC mà chuyển trọng tâm sang trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu và các chủ thể có liên quan, đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm.

Thi công sai thiết kế có thể khiến công trình không đủ điều kiện

Một công trình có hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm định nhưng quá trình thi công lại thay đổi so với thiết kế vẫn có thể phát sinh vấn đề.

Các thay đổi liên quan đến hệ thống báo cháy, chữa cháy, giải pháp thoát nạn, ngăn cháy, chống cháy lan hoặc các thiết bị PCCC đều cần được kiểm soát theo quy định.

Nếu công trình thực tế không đáp ứng thiết kế hoặc không bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật, việc đưa vào sử dụng trước khi hoàn thiện các thủ tục và yêu cầu cần thiết có thể dẫn tới vi phạm.

Đây cũng là lý do công tác nghiệm thu PCCC cần được thực hiện nghiêm túc, có hồ sơ, tài liệu và kết quả kiểm tra phù hợp với thực tế.

Có thể phát sinh trách nhiệm nghiêm trọng nếu xảy ra cháy

Việc đưa công trình vào sử dụng khi chưa bảo đảm điều kiện PCCC không chỉ tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt hành chính.

Trong trường hợp vi phạm dẫn đến cháy, nổ gây hậu quả nghiêm trọng, trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân liên quan có thể được xem xét ở mức độ cao hơn tùy thuộc vào hành vi, hậu quả và các điều kiện theo quy định pháp luật.

Do đó, việc hoàn thành nghiệm thu PCCC trước khi đưa công trình vào hoạt động không đơn thuần là hoàn thành một thủ tục mà còn là biện pháp quan trọng nhằm kiểm soát rủi ro cháy, nổ và bảo vệ tính mạng, tài sản.

Chủ đầu tư cần làm gì trước khi đưa công trình vào hoạt động?

Để hạn chế nguy cơ vi phạm, chủ đầu tư cần rà soát toàn bộ quá trình từ thiết kế đến thi công và nghiệm thu.

Về cơ bản, công trình cần được thực hiện theo trình tự phù hợp: xác định công trình có thuộc diện thẩm định thiết kế PCCC hay không; hoàn thiện hồ sơ thiết kế; thi công đúng thiết kế; kiểm tra các hệ thống PCCC; tổ chức nghiệm thu; hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu và chỉ đưa công trình vào khai thác khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Đối với những công trình đang trong quá trình hoàn thiện, chủ đầu tư cần đặc biệt tránh tình trạng đưa một phần hoặc toàn bộ công trình vào hoạt động trong khi các hạng mục PCCC chưa hoàn thành.

Tăng trách nhiệm để bảo đảm an toàn PCCC

Quy định mới về nghiệm thu PCCC cho thấy trách nhiệm bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy đang được đặt trực tiếp hơn vào chủ đầu tư, chủ sở hữu và các bên tham gia xây dựng.

Việc cơ quan Công an không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu theo cơ chế cũ không làm giảm yêu cầu về an toàn PCCC. Ngược lại, chủ đầu tư phải chủ động tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm về việc công trình có đáp ứng các yêu cầu trước khi đưa vào sử dụng hay không.

Trong bối cảnh nhiều công trình có quy mô lớn, kết cấu phức tạp và tập trung đông người, việc tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về nghiệm thu PCCC có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa cháy, nổ và hạn chế thiệt hại nếu sự cố xảy ra.

Các tổ chức, cá nhân có công trình thuộc diện quản lý cần chủ động cập nhật quy định mới, rà soát hồ sơ và thực hiện đầy đủ các yêu cầu về PCCC thay vì chờ đến khi cơ quan chức năng phát hiện vi phạm mới khắc phục.

Bạn muốn tìm hiểu thêm các thông tin hữu ích về pccc hãy ấn vào đây