Sưởi ấm an toàn mùa đông: phòng cháy khi dùng máy sưởi, chăn điện và tránh ngộ độc khí CO

Mỗi khi gió mùa đông bắc tràn về, máy sưởi, quạt sưởi, chăn điện hay bếp than lại được lấy ra dùng trong nhiều gia đình. Những thiết bị này giúp giữ ấm cho người già và trẻ nhỏ, nhưng nếu dùng sai cách, chúng có thể gây chập cháy hoặc ngộ độc khí CO, điều mà các bác sĩ chống độc năm nào cũng cảnh báo. Bài viết dưới đây tổng hợp khuyến cáo của lực lượng Công an, Cảnh sát PCCC và Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai để bạn sưởi ấm an toàn cho cả gia đình trong mùa lạnh.

Vì sao mùa đông dễ xảy ra cháy nổ và ngộ độc khi sưởi ấm?

Mùa đông ở miền Bắc thường đi kèm thời tiết hanh khô, độ ẩm thấp. Cùng lúc đó, các gia đình sử dụng nhiều thiết bị sinh nhiệt hơn hẳn các mùa khác: máy sưởi, quạt sưởi, đèn sưởi nhà tắm, bình nóng lạnh, chăn điện. Theo khuyến cáo của Công an TP Hà Nội, các thiết bị điện sinh nhiệt nếu dùng liên tục, cắm vào đường dây không đủ tải hoặc đặt gần vật dễ cháy đều có thể gây quá tải, chập điện và bắt lửa.

Nguy cơ thứ hai đến từ việc đốt than, củi để sưởi trong phòng kín. Than cháy trong điều kiện thiếu oxy sinh ra khí CO (carbon monoxide). Theo Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, khí này không màu, không mùi, hấp thu rất nhanh và có thể khiến người đang ngủ bất tỉnh trong thời gian ngắn mà không kịp nhận ra.

Dùng máy sưởi, quạt sưởi thế nào cho an toàn?

Chọn thiết bị và kiểm tra đường điện

• Mua thiết bị của nhà sản xuất uy tín, có nguồn gốc rõ ràng. Công an TP Hà Nội lưu ý cần kiểm tra công suất của máy sưởi để bảo đảm dây dẫn, ổ cắm chịu được tải, tránh quá tải gây chập cháy.
• Bảo dưỡng thiết bị cất lâu ngày trước khi dùng lại: kiểm tra bụi bẩn, độ ẩm, dây điện có bị chuột, côn trùng cắn hay không.
• Không cắm máy sưởi vào ổ cắm không phù hợp với điện áp, công suất của thiết bị. Hạn chế cắm chung ổ kéo dài với nhiều thiết bị công suất lớn khác.

Vị trí đặt và cách sử dụng

• Đặt máy ở nơi thoáng, trên mặt phẳng chắc chắn để không bị đổ, cách xa chăn màn, quần áo, rèm cửa, giấy tờ. Cảnh sát PCCC Công an TP Bắc Giang (cũ) khuyến cáo khoảng cách đặt quạt sưởi tốt nhất khoảng 1,5 m và không đặt quá gần người.
• Công an TP Hà Nội khuyến cáo để vật liệu dễ cháy cách bóng đèn, ổ cắm, công tắc và thiết bị điện ít nhất 50 cm.
• Không bật liên tục trong thời gian dài. Nên dùng chế độ hẹn giờ hoặc tự ngắt nếu thiết bị có.
• Luôn có người trông coi khi thiết bị hoạt động. Không để trẻ em, người cao tuổi, người hạn chế khả năng nhận biết tự vận hành máy sưởi.
• Tắt máy và rút phích cắm khi ra khỏi nhà hoặc khi không cần dùng.

Lưu ý khi dùng chăn điện

Chăn điện có các sợi dây đốt nóng chạy bên trong lớp vải. Khi dây bị gập gãy, sờn cách điện hoặc chăn bị ủ nhiệt quá mức, nguy cơ chập cháy ngay trên giường ngủ là rất lớn. Một số nguyên tắc chung khi dùng chăn điện:

• Kiểm tra kỹ trước mỗi mùa: không dùng chăn có dây nguồn nứt, sờn, có vết cháy xém hoặc đường may bị bung, lộ dây đốt bên trong.
• Chỉ để mức nhiệt vừa đủ ấm. Nên làm ấm giường trước khi ngủ rồi hạ nhiệt hoặc tắt; không bật mức cao suốt đêm.
• Không gập, cuộn chăn khi đang bật và không đè vật nặng lên chăn, vì chỗ gập dễ bị quá nhiệt.
• Cắm trực tiếp vào ổ cắm âm tường có công suất phù hợp, hạn chế dùng ổ kéo dài.
• Không tự tháo, sửa chăn điện. Chăn hỏng nên thay mới.
• Thận trọng khi dùng cho trẻ nhỏ, người già yếu, người khó tự điều chỉnh nhiệt độ hoặc người không tự tắt được thiết bị. Luôn làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất in trên nhãn chăn.

Tuyệt đối không đốt than sưởi trong phòng kín

Đây là cảnh báo được các bác sĩ nhắc lại mỗi mùa đông, bởi hậu quả thường rất nặng nề. Theo bài báo của VTC News ngày 29/01/2026, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận liên tiếp nhiều ca ngộ độc khí CO do đốt than trong phòng kín. Trong đó có một trường hợp ở Hà Nội khiến người chồng tử vong tại chỗ, người vợ nhập viện trong tình trạng lơ mơ, tổn thương tim và cơ. Một cụ ông 88 tuổi ở Ninh Bình đốt than củi trong phòng kín, khoảng 2 giờ sau được phát hiện hôn mê và phải chuyển lên tuyến trên trong tình trạng nguy kịch.

Khí CO gây hại như thế nào?

Khi vào cơ thể, CO gắn với hemoglobin trong máu, ngăn máu vận chuyển oxy đến các cơ quan, khiến não và tim bị thiếu oxy. Theo các bác sĩ Trung tâm Chống độc, người bị ngộ độc có thể tím tái, đau mỏi toàn thân, nôn, đau bụng rồi hôn mê. Triệu chứng nôn và đau bụng dễ bị nhầm với ngộ độc thực phẩm. Người qua khỏi vẫn có thể gặp di chứng muộn như suy giảm trí nhớ, rối loạn tâm thần, rối loạn vận động.

Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh tim, phổi mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng nặng hơn.

Khuyến cáo của bác sĩ

• Không đốt than tổ ong, than củi, than hoa hay dùng thiết bị đốt nhiên liệu trong phòng kín, kể cả để sưởi khi tắm.
• Không mang chậu than đang cháy vào phòng ngủ rồi đóng kín cửa đi ngủ.
• Bếp và nhà ở cần có lối thông gió. TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, lưu ý nhiều ngôi nhà hiện nay thiếu hệ thống thông khí an toàn.

Phát hiện người bị ngộ độc khí CO: cần làm gì ngay?

1. Mở toàn bộ cửa để khí độc thoát ra trước khi vào phòng. Không bật, tắt công tắc điện hay dùng lửa trong phòng nghi có nhiều khí.
2. Nhanh chóng đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Người vào cứu có thể dùng mặt nạ phòng độc phù hợp hoặc che mũi miệng bằng khăn ẩm và ở trong phòng thời gian ngắn nhất.
3. Gọi cấp cứu 115 và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, kể cả khi nạn nhân đã tỉnh lại.

Nếu phát hiện cháy, hãy gọi ngay 114 (Cảnh sát PCCC và CNCH), ngắt điện khu vực cháy nếu an toàn, và dùng bình chữa cháy đúng cách để dập đám cháy nhỏ ban đầu. Khi đám cháy lớn hoặc có nhiều khói, ưu tiên thoát nạn, bởi ngạt khói là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các vụ hỏa hoạn.

Trang bị phòng cháy nên có trong nhà mùa lạnh

• Bình chữa cháy đặt ở nơi dễ thấy, dễ lấy, gần bếp và khu vực có thiết bị sưởi. Tham khảo các loại bình cứu hỏa phù hợp cho gia đình.
• Đầu báo khói giúp phát hiện cháy sớm, đặc biệt vào ban đêm. Xem thêm bài các loại đầu báo khói phổ biến.
• Mặt nạ phòng độc thoát hiểm cho nhà ống, chung cư. Tham khảo danh mục mặt nạ phòng độc.
• Rà soát các vật dụng dễ gây cháy nổ trong nhà và để chúng xa nguồn nhiệt.

Kết luận

Muốn sưởi ấm an toàn mùa đông, hãy nhớ mấy nguyên tắc: chọn thiết bị có nguồn gốc rõ ràng, kiểm tra trước khi dùng, đặt xa vật dễ cháy, không bật liên tục, tắt khi không có người, và tuyệt đối không đốt than trong phòng kín. Một chút cẩn thận trong mùa lạnh có thể ngăn được những tai nạn đáng tiếc cho cả gia đình. Cần tư vấn trang bị bình chữa cháy, mặt nạ phòng độc cho gia đình hoặc cơ sở kinh doanh, hãy liên hệ Bảo hộ Hoàng Anh để được hỗ trợ.

Nguồn tham khảo

• Cảnh báo nguy cơ cháy, nổ từ việc sấy, sưởi ấm trong mùa đông – Báo Pháp luật Việt Nam, 19/12/2024 (khuyến cáo của Công an TP Hà Nội).
• Dùng thiết bị sưởi mùa đông thế nào để không gây họa? – Báo Pháp luật Việt Nam, 26/11/2021 (khuyến cáo của Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TP Bắc Giang).
• Đóng kín cửa sưởi than, chồng tử vong, vợ nguy kịch vì ngộ độc khí CO – VTC News, 29/01/2026 (Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai).
• Tại sao đốt than trong phòng kín nguy hiểm chết người? – VOV, 14/12/2024.

Khánh Nguyễn