Những Kiến Thức Lính Cứu Hỏa Muốn Nói Cho Bạn Biết

Mỗi năm xảy ra hàng nghìn vụ cháy lớn nhỏ gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Điều đáng tiếc là rất nhiều trường hợp tử vong không phải vì ngọn lửa mà xuất phát từ những sai lầm trong cách xử lý khi hỏa hoạn xảy ra.

Trong quá trình huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ, lính cứu hỏa được trang bị rất nhiều kiến thức chuyên môn về hành vi của đám cháy, cách khói lan truyền, phương pháp cứu người cũng như kỹ năng sinh tồn trong môi trường nhiệt độ cao. Đây đều là những điều mà đa số người dân chưa từng được học.

Dưới đây là những kiến thức quan trọng mà lính cứu hỏa luôn mong mọi người hiểu rõ để có thể tự bảo vệ bản thân và gia đình.

1. Khói độc nguy hiểm hơn ngọn lửa

Điều đầu tiên mà bất kỳ lính cứu hỏa nào cũng biết là ngọn lửa chưa chắc là mối nguy hiểm lớn nhất.

Trong một đám cháy, khói chứa rất nhiều khí độc như Carbon Monoxide (CO), Hydrogen Cyanide (HCN) cùng hàng trăm hợp chất sinh ra từ nhựa, cao su, gỗ ép và các vật liệu tổng hợp.

Chỉ cần hít phải vài hơi khói đặc, con người có thể bị mất phương hướng, chóng mặt, bất tỉnh và tử vong trong thời gian rất ngắn.

Đó cũng là lý do lực lượng cứu hỏa luôn ưu tiên cứu người mắc kẹt trong khói trước khi tiến hành dập lửa.

2. Không phải lúc nào cũng nên mở cửa để chạy ra ngoài

Nhiều người cho rằng khi có cháy chỉ cần mở cửa và chạy thật nhanh.

Tuy nhiên, lính cứu hỏa luôn kiểm tra cửa trước khi mở.

Nếu tay nắm cửa quá nóng hoặc khói liên tục tràn qua khe cửa, điều đó chứng tỏ phía bên ngoài đang cháy dữ dội. Việc mở cửa có thể khiến lửa và khí nóng tràn vào trong phòng chỉ trong vài giây.

Trong trường hợp này, cần tìm lối thoát khác hoặc đóng kín cửa để chờ lực lượng cứu hộ.

3. Luôn di chuyển sát mặt đất

Khói nóng luôn bốc lên phía trên.

Không khí gần mặt sàn thường mát hơn và chứa nhiều oxy hơn.

Đó là lý do lính cứu hỏa luôn cúi thấp hoặc bò khi di chuyển trong môi trường có nhiều khói.

Nếu buộc phải thoát hiểm qua khu vực nhiều khói, hãy dùng khăn che mũi miệng và bò sát nền nhà để giảm nguy cơ hít phải khí độc.

4. Một căn phòng có thể bùng cháy toàn bộ chỉ trong vài giây

Đây là hiện tượng mà giới cứu hỏa gọi là “Flashover”.

Khi nhiệt độ trong phòng đạt khoảng 500–600°C, gần như toàn bộ đồ vật bên trong sẽ đồng loạt bắt lửa.

Điều này xảy ra cực kỳ nhanh khiến người mắc kẹt gần như không có cơ hội thoát thân.

Chính vì vậy, việc sơ tán ngay khi phát hiện cháy luôn quan trọng hơn việc cố gắng cứu tài sản.

5. Mở cửa sai thời điểm có thể gây nổ

Một căn phòng kín đang cháy có thể thiếu oxy nhưng vẫn chứa rất nhiều khí dễ cháy.

Nếu bất ngờ mở cửa, lượng oxy tràn vào sẽ khiến toàn bộ khí cháy phát nổ dữ dội. Hiện tượng này được gọi là Backdraft.

Đó là lý do lính cứu hỏa luôn mở cửa rất chậm, kiểm tra nhiệt độ và quan sát dòng khói trước khi tiếp cận.

6. Không phải bình gas nào cũng phát nổ

Nhiều người rất sợ bình gas khi xảy ra cháy.

Thực tế, nguy hiểm nhất là khí gas bị rò rỉ gặp nguồn lửa.

Nếu bình gas còn nguyên vẹn và van được khóa đúng cách thì khả năng phát nổ sẽ thấp hơn rất nhiều.

Trong nhiều trường hợp, lính cứu hỏa sẽ ưu tiên làm mát bình gas liên tục để giảm áp suất bên trong.

7. Không phải đám cháy nào cũng được chữa bằng nước

Một sai lầm rất phổ biến là dùng nước cho mọi loại đám cháy.

Nước chỉ phù hợp với các đám cháy gỗ, giấy, vải hoặc các vật liệu thông thường.

Đối với cháy điện, cháy xăng dầu hoặc cháy kim loại, việc dùng nước có thể khiến đám cháy lan rộng hoặc gây điện giật rất nguy hiểm.

Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại bình chữa cháy là điều vô cùng quan trọng.

8. Tuyệt đối không đổ nước vào chảo dầu đang cháy

Đây là một trong những sai lầm nguy hiểm nhất trong nhà bếp.

Khi nước tiếp xúc với dầu ăn đang sôi ở nhiệt độ rất cao, nước sẽ bốc hơi gần như tức thì và làm dầu bắn tung tóe ra xung quanh.

Ngọn lửa vì thế có thể bùng phát thành quả cầu lửa chỉ trong tích tắc.

Cách xử lý đúng là tắt bếp, đậy kín nắp chảo hoặc sử dụng bình chữa cháy phù hợp.

9. Một cánh cửa đóng kín có thể cứu sống cả gia đình

Rất nhiều nghiên cứu cho thấy một cánh cửa gỗ đóng kín có thể ngăn khói và nhiệt lan vào phòng trong khoảng thời gian đủ để lực lượng cứu hộ tiếp cận.

Đó là lý do lính cứu hỏa luôn khuyến cáo mọi người đóng cửa khi ngủ và đóng cửa sau khi thoát khỏi khu vực cháy.

10. Tuyệt đối không sử dụng thang máy khi xảy ra cháy

Thang máy có thể mất điện bất cứ lúc nào hoặc dừng đúng tầng đang cháy.

Ngoài ra, giếng thang máy còn là đường dẫn khói cực nhanh.

Lính cứu hỏa luôn lựa chọn cầu thang bộ chống cháy thay vì thang máy trong mọi tình huống cứu hộ.

11. Bình chữa cháy chỉ hoạt động trong thời gian rất ngắn

Nhiều người nghĩ bình chữa cháy có thể phun liên tục trong vài phút.

Trên thực tế, đa số bình chữa cháy xách tay chỉ hoạt động từ khoảng 10 đến 20 giây.

Vì vậy cần sử dụng đúng kỹ thuật, đứng đúng khoảng cách và hướng vòi phun vào gốc lửa thay vì ngọn lửa.

12. Đừng quay lại lấy tài sản

Điện thoại, ví tiền hay giấy tờ đều có thể mua lại hoặc làm lại.

Nhưng tính mạng thì không.

Rất nhiều nạn nhân tử vong chỉ vì quay trở lại căn nhà đang cháy để lấy tài sản.

Đối với lính cứu hỏa, nguyên tắc luôn là cứu người trước, tài sản sau.

13. Cửa chống cháy chỉ phát huy tác dụng khi được đóng kín

Không ít người có thói quen dùng gạch hoặc vật cứng để chèn cửa chống cháy.

Việc này khiến khói và lửa lan rất nhanh qua các tầng của tòa nhà.

Một cánh cửa chống cháy chỉ có tác dụng khi nó được đóng hoàn toàn.

14. Pin Lithium đang trở thành nguyên nhân gây cháy ngày càng phổ biến

Xe điện, điện thoại, laptop hay sạc dự phòng đều sử dụng pin Lithium.

Khi pin bị va đập, sạc sai cách hoặc quá nhiệt, phản ứng sinh nhiệt có thể diễn ra rất nhanh và gây cháy dữ dội.

Đây là loại đám cháy rất khó xử lý nếu không có thiết bị chuyên dụng.

15. Lính cứu hỏa luôn quan sát khói trước khi quan sát lửa

Đối với người bình thường, ngọn lửa là dấu hiệu đáng chú ý nhất.

Nhưng với lính cứu hỏa, màu sắc, mật độ và hướng di chuyển của khói mới là yếu tố giúp đánh giá mức độ nguy hiểm.

Khói đen dày, di chuyển nhanh và chịu áp lực lớn thường báo hiệu đám cháy đang phát triển mạnh.

16. Tiếng động trong công trình cũng là dấu hiệu cảnh báo

Tiếng thép biến dạng, gỗ nứt hoặc mái nhà võng xuống đều có thể là dấu hiệu công trình sắp sập.

Lính cứu hỏa được huấn luyện để nhận biết những âm thanh này nhằm rút khỏi khu vực nguy hiểm trước khi quá muộn.

17. Không phải càng nhiều nước thì chữa cháy càng nhanh

Hiệu quả chữa cháy phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng phương pháp.

Đôi khi chỉ cần một lượng nhỏ chất chữa cháy nhưng được sử dụng đúng vị trí sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với việc phun hàng nghìn lít nước không đúng cách.

18. Luôn có kế hoạch rút lui

Mỗi khi tiến vào công trình đang cháy, lính cứu hỏa đều xác định trước đường vào, đường thoát, nguồn nước, vị trí đồng đội và các nguy cơ có thể xảy ra.

Việc chuẩn bị phương án rút lui giúp giảm thiểu rủi ro khi tình hình đám cháy thay đổi bất ngờ.

19. Chuông báo cháy không phải để trang trí

Không ít người bỏ qua chuông báo cháy vì nghĩ đó là báo động giả.

Thực tế, chuông báo cháy thường phát hiện khói từ rất sớm, khi ngọn lửa còn chưa lan rộng.

Việc sơ tán ngay khi chuông báo cháy vang lên sẽ giúp tăng đáng kể cơ hội thoát nạn.

20. Kiến thức phòng cháy là “lá chắn” tốt nhất

Dù lực lượng cứu hỏa luôn sẵn sàng ứng cứu 24/7, nhưng khoảng thời gian từ khi phát sinh đám cháy đến khi xe chữa cháy đến hiện trường vẫn là những phút giây quyết định.

Chính vì vậy, mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức phòng cháy chữa cháy, biết cách sử dụng bình chữa cháy, xây dựng phương án thoát hiểm cho gia đình và thường xuyên kiểm tra hệ thống điện trong nhà.

Kết luận

Những kinh nghiệm trên không chỉ là bài học được đúc kết qua hàng nghìn vụ cháy mà còn là những điều lính cứu hỏa luôn mong muốn mọi người hiểu và ghi nhớ. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ như không dùng thang máy khi có cháy, bò thấp khi thoát hiểm, không đổ nước vào chảo dầu đang cháy hay biết cách sử dụng bình chữa cháy đúng loại, bạn đã có thể giảm đáng kể nguy cơ thương vong.

Phòng cháy luôn tốt hơn chữa cháy. Trang bị kiến thức ngay từ hôm nay không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng trước những sự cố hỏa hoạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Hãy nhớ rằng, điều mà lính cứu hỏa muốn gửi gắm không chỉ là kỹ năng xử lý đám cháy, mà còn là ý thức chủ động phòng ngừa để mỗi người đều có thể trở thành “người bảo vệ đầu tiên” cho chính mình.