Kiểm tra PCCC là gì?

Kiểm tra PCCC là hoạt động đánh giá, rà soát và xác nhận việc tuân thủ các điều kiện an toàn về phòng cháy chữa cháy tại nhà ở, cơ sở kinh doanh, nhà xưởng, công trình xây dựng hoặc các địa điểm thuộc diện quản lý về phòng cháy chữa cháy.

Mục tiêu của kiểm tra PCCC không chỉ nhằm phát hiện vi phạm mà còn để giảm thiểu nguy cơ cháy nổ, bảo vệ con người, tài sản và duy trì hoạt động sản xuất – kinh doanh ổn định.

Theo quy định hiện hành, hoạt động kiểm tra có thể được thực hiện bởi cơ quan có thẩm quyền hoặc do chính đơn vị, cơ sở tự tổ chức kiểm tra định kỳ theo trách nhiệm quản lý.

Vì sao kiểm tra PCCC ngày càng được siết chặt?

Trong những năm gần đây, nhiều vụ cháy gây thiệt hại lớn cho thấy phần lớn nguyên nhân đến từ:

• Hệ thống điện xuống cấp
• Thiếu thiết bị chữa cháy
• Lối thoát nạn bị che chắn
• Không bảo trì hệ thống báo cháy
• Thiếu hồ sơ quản lý PCCC
• Không tổ chức kiểm tra định kỳ

Việc kiểm tra PCCC hiện nay không còn mang tính hình thức mà đã trở thành yêu cầu quản trị rủi ro bắt buộc đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Những đối tượng nào phải kiểm tra PCCC?

Tùy loại hình hoạt động, đối tượng kiểm tra PCCC có thể bao gồm:

1. Nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh

Các hộ gia đình vừa ở vừa kinh doanh cần duy trì điều kiện an toàn cháy và tự kiểm tra thường xuyên.

2. Nhà xưởng – kho hàng

Các cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao phải kiểm tra điều kiện vận hành hệ thống chữa cháy, điện và thoát nạn.

3. Nhà hàng – khách sạn – trung tâm thương mại

Thuộc nhóm cơ sở có yêu cầu quản lý chặt về PCCC.

4. Công trình đang thi công

Nhiều công trình thuộc diện phải kiểm tra trong quá trình xây dựng và trước nghiệm thu.

5. Chung cư, văn phòng, cơ sở dịch vụ

Phải duy trì điều kiện an toàn và kiểm tra theo phân cấp quản lý.

Nội dung kiểm tra PCCC gồm những gì?

Đây là phần được quan tâm nhiều nhất khi chuẩn bị đón đoàn kiểm tra.

Kiểm tra hồ sơ pháp lý

Các hồ sơ thường được rà soát:

• Hồ sơ quản lý PCCC
• Nội quy PCCC
• Phương án chữa cháy
• Hồ sơ huấn luyện
• Nhật ký bảo trì thiết bị
• Biên bản tự kiểm tra

Nếu thiếu hồ sơ hoặc không cập nhật định kỳ có thể bị yêu cầu bổ sung.

Kiểm tra hệ thống báo cháy

Các nội dung thường kiểm tra:

• Trung tâm báo cháy
• Đầu báo khói
• Đầu báo nhiệt
• Chuông báo cháy
• Nguồn điện dự phòng
• Kết nối truyền tin báo cháy (nếu thuộc diện áp dụng)

Hệ thống phải hoạt động thực tế chứ không chỉ lắp đặt hình thức.

Kiểm tra hệ thống chữa cháy

Bao gồm:

• Bình chữa cháy
• Họng nước chữa cháy
• Máy bơm
• Đường ống
• Hệ thống sprinkler
• Nguồn nước dự phòng

Thiết bị cần được bảo trì và bố trí đúng quy định.

Kiểm tra lối thoát nạn

Đây là lỗi rất phổ biến.

Đoàn kiểm tra thường xem:

• Cửa thoát hiểm
• Biển chỉ dẫn
• Đèn sự cố
• Hành lang thoát nạn
• Cầu thang thoát hiểm

Tuyệt đối không khóa hoặc để hàng hóa cản trở.

Kiểm tra nguồn điện và khu vực nguy hiểm cháy nổ

Bao gồm:

• Tủ điện
• Dây dẫn
• Thiết bị sinh nhiệt
• Khu vực chứa vật liệu dễ cháy
• Kho hóa chất

Đây là nhóm nguy cơ phát sinh cháy nhiều nhất.

Quy trình kiểm tra PCCC chuẩn hiện nay

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Đơn vị cần rà soát toàn bộ giấy tờ, biên bản, hồ sơ bảo trì và kế hoạch PCCC.

Bước 2: Kiểm tra hiện trạng

Đoàn kiểm tra sẽ khảo sát trực tiếp công trình.

Bước 3: Kiểm tra vận hành thực tế

Một số hệ thống có thể được yêu cầu chạy thử.

Bước 4: Lập biên bản

Ghi nhận tồn tại, kiến nghị hoặc xác nhận đạt yêu cầu.

Bước 5: Khắc phục và tái kiểm tra (nếu có)

Doanh nghiệp cần hoàn thành đúng thời hạn yêu cầu.

Quy trình nghiệm thu công tác PCCC hiện cũng đã được quy định chi tiết theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Tần suất kiểm tra PCCC bao lâu một lần?

Tùy loại cơ sở:

• Có nhóm kiểm tra định kỳ hằng năm
• Có nhóm kiểm tra 2 năm/lần
• Có trường hợp kiểm tra đột xuất
• Người đứng đầu cơ sở vẫn phải tự kiểm tra thường xuyên

Ngoài kiểm tra của cơ quan quản lý, doanh nghiệp nên xây dựng lịch tự kiểm tra nội bộ hàng tháng để giảm rủi ro.

Hồ sơ cần chuẩn bị khi đi kiểm tra PCCC

Checklist tham khảo:

☐ Nội quy PCCC
☐ Hồ sơ quản lý PCCC
☐ Danh sách lực lượng PCCC cơ sở
☐ Hồ sơ huấn luyện
☐ Biên bản tự kiểm tra
☐ Hồ sơ bảo trì thiết bị
☐ Nhật ký vận hành hệ thống
☐ Phương án chữa cháy
☐ Hồ sơ nghiệm thu (nếu thuộc diện)

Việc chuẩn bị trước sẽ giảm rất nhiều thời gian xử lý khi kiểm tra.

Các lỗi khiến cơ sở bị nhắc nhở nhiều nhất

• Bình chữa cháy hết hạn
• Thiếu biển báo
• Đèn thoát hiểm không hoạt động
• Không lưu hồ sơ
• Không huấn luyện nhân sự
• Chặn lối thoát hiểm
• Không bảo trì hệ thống
• Không tự kiểm tra định kỳ

Cách tự kiểm tra PCCC trước khi đoàn đến

Doanh nghiệp có thể áp dụng quy trình 5 phút:

1. Đi kiểm tra toàn bộ lối thoát hiểm
2. Kiểm tra áp suất bình chữa cháy
3. Test chuông báo cháy
4. Kiểm tra điện và ổ cắm
5. Rà soát hồ sơ

Duy trì thói quen này giúp phát hiện lỗi sớm hơn nhiều so với kiểm tra đột xuất.

Kết luận

Kiểm tra PCCC không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là công cụ bảo vệ tài sản, con người và hoạt động kinh doanh lâu dài.

Nếu chủ động xây dựng quy trình tự kiểm tra, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và duy trì hệ thống vận hành đúng tiêu chuẩn, việc tiếp đoàn kiểm tra sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Đối với doanh nghiệp, nhà xưởng, khách sạn, nhà hàng hoặc hộ kinh doanh – đầu tư cho công tác kiểm tra PCCC luôn rẻ hơn rất nhiều so với chi phí khắc phục sau cháy.