Cháy lớn tại Việt Nam: Nhìn lại những vụ hỏa hoạn thảm khốc nhất và bài học đắt giá về an toàn phòng cháy chữa cháy

Cháy lớn vẫn là nỗi ám ảnh thường trực tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, tình trạng cháy lớn xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước đã trở thành mối lo ngại đối với người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý. Không chỉ gây thiệt hại nặng nề về tài sản, nhiều vụ cháy còn cướp đi sinh mạng của hàng chục người, để lại những hậu quả đau lòng kéo dài trong nhiều năm.

Từ các khu chung cư, nhà ở kết hợp kinh doanh, quán karaoke cho đến nhà xưởng sản xuất và trung tâm thương mại, các vụ cháy lớn liên tiếp xảy ra đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về ý thức phòng cháy chữa cháy cũng như mức độ tuân thủ các quy định an toàn trong quá trình vận hành công trình.

Nhìn lại những vụ cháy lớn nghiêm trọng nhất tại Việt Nam cho thấy một thực tế đáng báo động: phần lớn các thảm họa đều có thể được ngăn chặn hoặc giảm thiểu thiệt hại nếu các biện pháp phòng ngừa được thực hiện đúng và đầy đủ.

Vụ cháy lớn tại Trung tâm Thương mại Quốc tế ITC năm 2002

Ngày 29/10/2002 được xem là một trong những ngày đen tối nhất trong lịch sử công tác phòng cháy chữa cháy tại Việt Nam. Vụ cháy lớn xảy ra tại Trung tâm Thương mại Quốc tế ITC ở TP.HCM đã khiến 60 người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương.

Theo kết quả điều tra, nguyên nhân ban đầu xuất phát từ quá trình sửa chữa và hàn cắt kim loại bên trong công trình. Tia lửa phát sinh đã bén vào các vật liệu dễ cháy, tạo nên đám cháy lan nhanh với tốc độ cực lớn.

Khói độc dày đặc bao trùm toàn bộ khu vực khiến nhiều người bị mắc kẹt ở các tầng trên không thể thoát thân. Đây được xem là vụ cháy lớn gây thương vong nghiêm trọng nhất tại một công trình thương mại ở Việt Nam trong thời kỳ hiện đại.

Sau sự cố này, hàng loạt quy định về an toàn phòng cháy chữa cháy đối với trung tâm thương mại, tòa nhà cao tầng và cơ sở kinh doanh dịch vụ đã được rà soát và bổ sung.

Cháy lớn tại chung cư mini Khương Hạ gây chấn động cả nước

Tháng 9/2023, cả nước bàng hoàng trước vụ cháy lớn xảy ra tại một chung cư mini trên phố Khương Hạ, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

Ngọn lửa bùng phát từ khu vực tầng thấp của tòa nhà vào ban đêm khi hàng trăm cư dân đang ngủ. Chỉ trong thời gian ngắn, khói độc lan khắp các tầng khiến nhiều người không kịp thoát nạn.

Hậu quả vụ cháy khiến 56 người tử vong và hàng chục người khác bị thương, trở thành một trong những thảm họa cháy nhà ở nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Qua điều tra, cơ quan chức năng xác định công trình tồn tại nhiều vi phạm về xây dựng và an toàn phòng cháy chữa cháy. Hệ thống thoát nạn hạn chế, mật độ cư dân cao cùng lượng lớn xe máy tập trung tại tầng một đã làm tăng đáng kể mức độ nguy hiểm khi xảy ra sự cố.

Vụ cháy lớn này đã thúc đẩy chiến dịch rà soát hàng nghìn chung cư mini, nhà trọ và nhà ở kết hợp kinh doanh trên phạm vi toàn quốc.

Thảm họa cháy lớn tại quán karaoke An Phú

Một vụ cháy lớn khác từng gây rúng động dư luận xảy ra vào tháng 9/2022 tại quán karaoke An Phú, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương.

Ngọn lửa xuất phát từ khu vực tầng trên của cơ sở kinh doanh rồi nhanh chóng lan rộng qua hệ thống vật liệu cách âm và trang trí nội thất. Chỉ trong thời gian ngắn, toàn bộ tòa nhà bị bao phủ bởi khói đen dày đặc.

Vụ việc khiến 32 người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Đây là một trong những vụ cháy cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí nghiêm trọng nhất trong lịch sử Việt Nam.

Qua vụ cháy lớn này, nhiều chuyên gia nhận định rằng khói độc mới là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các vụ hỏa hoạn, chứ không phải ngọn lửa trực tiếp.

Những vụ cháy lớn gây thiệt hại tài sản hàng nghìn tỷ đồng

Bên cạnh các vụ cháy gây thương vong nghiêm trọng, Việt Nam còn ghi nhận nhiều vụ cháy lớn tại các khu công nghiệp và nhà máy sản xuất với mức thiệt hại tài sản đặc biệt lớn.

Một trong những ví dụ điển hình là vụ cháy tại Công ty Kwong Lung-Meko ở tỉnh Hậu Giang năm 2017. Đám cháy kéo dài nhiều giờ đồng hồ, thiêu rụi hàng chục nghìn mét vuông nhà xưởng cùng lượng lớn nguyên vật liệu sản xuất.

Thiệt hại được ước tính lên tới hơn 1.000 tỷ đồng, trở thành một trong những vụ cháy lớn gây tổn thất kinh tế nặng nề nhất tại Việt Nam.

Ngoài ra, nhiều khu chợ, trung tâm thương mại và kho hàng trên cả nước cũng từng xảy ra các vụ cháy lớn khiến hàng nghìn hộ kinh doanh rơi vào cảnh trắng tay chỉ sau một đêm.

Vì sao các vụ cháy lớn thường gây hậu quả nghiêm trọng?

Qua phân tích các vụ cháy lớn trong nhiều năm qua, các chuyên gia phòng cháy chữa cháy đã chỉ ra một số nguyên nhân phổ biến khiến thiệt hại gia tăng nhanh chóng.

Hệ thống điện không đảm bảo an toàn

Chập điện vẫn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến cháy nổ tại Việt Nam. Việc sử dụng dây dẫn kém chất lượng, đấu nối tùy tiện hoặc vận hành quá tải có thể tạo ra nhiệt lượng lớn và phát sinh tia lửa điện.

Thiếu lối thoát hiểm

Nhiều công trình chỉ có một lối ra vào duy nhất hoặc bị bịt kín bởi cửa sắt, biển quảng cáo và các vật cản khác. Khi cháy xảy ra, người bên trong gần như không có cơ hội thoát nạn.

Không trang bị phương tiện chữa cháy

Bình chữa cháy, hệ thống báo cháy tự động và hệ thống chữa cháy tự động có vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát đám cháy ngay từ giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nhiều cơ sở vẫn chưa được trang bị đầy đủ.

Ý thức chủ quan

Không ít trường hợp người dân bỏ qua các dấu hiệu nguy hiểm như ổ điện nóng bất thường, dây điện xuống cấp hoặc việc sạc thiết bị điện qua đêm mà không có người giám sát.

Tác động của các vụ cháy lớn đối với xã hội

Mỗi vụ cháy lớn không chỉ gây thiệt hại vật chất mà còn tạo ra những hệ lụy lâu dài đối với cộng đồng.

Đối với gia đình nạn nhân, hậu quả có thể kéo dài nhiều năm với những tổn thất về tinh thần không thể bù đắp. Đối với doanh nghiệp, một vụ cháy lớn có thể khiến toàn bộ tài sản tích lũy trong nhiều năm bị phá hủy chỉ trong vài giờ.

Ngoài ra, các vụ cháy nghiêm trọng còn làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến việc làm của người lao động và tạo áp lực lớn cho công tác cứu hộ cứu nạn.

Các biện pháp phòng ngừa cháy lớn hiệu quả

Để hạn chế nguy cơ xảy ra cháy lớn, các chuyên gia khuyến nghị người dân và doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

Kiểm tra hệ thống điện định kỳ

Tất cả các thiết bị điện cần được kiểm tra thường xuyên nhằm phát hiện sớm các nguy cơ chập cháy.

Trang bị thiết bị phòng cháy chữa cháy

Mỗi gia đình nên có ít nhất một bình chữa cháy xách tay, đồng thời lắp đặt đầu báo khói tại các khu vực quan trọng.

Xây dựng phương án thoát nạn

Người dân cần xác định rõ các lối thoát hiểm và tập huấn kỹ năng xử lý tình huống khi có cháy xảy ra.

Nâng cao nhận thức cộng đồng

Việc thường xuyên tuyên truyền kiến thức phòng cháy chữa cháy sẽ giúp giảm đáng kể các hành vi chủ quan và thiếu an toàn.

Kết luận

Những vụ cháy lớn từng xảy ra tại Việt Nam là lời cảnh báo mạnh mẽ về tầm quan trọng của công tác phòng cháy chữa cháy. Từ thảm họa ITC năm 2002, vụ cháy karaoke An Phú năm 2022 cho đến vụ cháy chung cư mini Khương Hạ năm 2023, tất cả đều cho thấy rằng chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả vô cùng nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, mật độ dân cư ngày càng tăng và nhu cầu sử dụng điện không ngừng mở rộng, việc chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy nổ cần được xem là trách nhiệm của mỗi cá nhân, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Chỉ khi ý thức an toàn được nâng cao cùng với việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định phòng cháy chữa cháy, chúng ta mới có thể hạn chế tối đa những vụ cháy lớn và bảo vệ an toàn cho tính mạng cũng như tài sản của cộng đồng.